FEMICIDE DATA · Verslaggeving

3 jaar na feminicidewet heeft België nog altijd geen officiële cijfers

Een wet die sinds oktober 2023 geldt, schrijft een jaarlijks rapport over vrouwenmoorden voor, maar het besluit om de gegevens te verzamelen is er nog niet.

Gepubliceerd: · Inhoud bijgewerkt:

Gebaseerd op: VRT NWS

Archieffoto van Koninklijk Paleis van Brussel
Archieffoto: Koninklijk Paleis van Brussel · Foto: Diego Delso · Bron: Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Opgeslagen artikelen en gevolgde verhalen blijven in deze browser. Geen accountsynchronisatie of meldingen.

In 30 seconden

3 jaar nadat de feminicidewet in oktober 2023 in werking trad, zijn er nog altijd geen officiële feminicidecijfers, omdat het KB over de gegevensverzameling vastzit in een adviesronde.

  • De feminicidewet verplicht politie en justitie om gegevens over feminicides en gendergerelateerde dodingen te registreren, zodat het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen er jaarlijks over kan rapporteren.
  • Een eerste ontwerp van het vereiste KB stuitte op bezwaren van de Gegevensbeschermingsautoriteit en het Controleorgaan op de Politionele Informatie.
  • Feminicide is geen apart misdrijf in de strafwet: dossiers over moord, doodslag of geweld moeten met contextinformatie worden aangevuld om een feminicide vast te stellen.
  • De lijst van slachtoffers die het middenveld sinds 2017 bijhoudt, is stilgelegd door het wegvallen van subsidies; voor 2026 staan er amper 8 namen op.

Bronnen: VRT NWS

Wat het betekent

Wat staat er op het spel

Zonder betrouwbare cijfers hebben beleidsmakers geen duidelijk beeld van hoeveel vrouwen worden vermoord en in welke omstandigheden. De Nederlandse ervaring, zoals VRT NWS die beschrijft, wijst erop dat zulke gegevens helpen om preventie gericht in te zetten, bijvoorbeeld rond scheiding, wanneer het risico op dodelijk geweld het grootst is. Tegelijk moet de verzameling de privacyregels respecteren: het rapport bevat enkel gepseudonimiseerde gegevens. VRT NWS vraagt zich ook af of politie en justitie genoeg mensen hebben voor een zorgvuldige registratie.

Bronnen: VRT NWS

Wat volgt

De kabinetten van Gelijke Kansen, Justitie en Binnenlandse Zaken werken aan een nieuwe tekst van het KB. Die moet opnieuw naar de Gegevensbeschermingsautoriteit en het Controleorgaan op de Politionele Informatie, daarna naar de inspectie van Financiën en Begroting en ten slotte naar de Raad van State. VRT NWS acht goedkeuring in 2026 weinig waarschijnlijk. Het Instituut hoopt begin volgend jaar op een eerste rapport, maar een vaste datum is er niet. Het feministische platform zoekt nieuwe financiering om de lijst te hervatten.

Bronnen: VRT NWS

Context

Achtergrond

De feminicidewet trad in oktober 2023 in werking. Ze verplicht politie en justitie om gegevens over feminicides en gendergerelateerde dodingen te registreren en geeft het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen de opdracht om jaarlijks te rapporteren. Om dat in de praktijk mogelijk te maken, moet de federale regering een KB goedkeuren dat bepaalt welke gegevens door wie worden verzameld. Lang voor de wet begon het middenveld zelf te tellen: in 2017 startte het Feministisch Platform tegen geweld tegen vrouwen, waarin verschillende vrouwenorganisaties samenwerken, met een lijst van slachtoffers op basis van nieuwsberichten, om feminicide in kaart te brengen en druk uit te oefenen op de overheid. Volgens VRT NWS was die lijst tot nog toe de enige registratie van intieme feminicide in ons land.

Bronnen: VRT NWS

Het bredere beeld

Volgens VRT NWS staat Nederland verder: het Centraal Bureau voor de Statistiek houdt cijfers bij en de Universiteit Leiden heeft een Femicide Monitor. Uit die rapporten blijkt dat er om de 8 dagen een vrouw wordt vermoord, dat bij driekwart van de fatale zaken in de 2 jaar ervoor geen eerdere huiselijkgeweldincidenten bekend waren bij de politie, dat bij meer dan de helft van de fatale huiselijkgeweldincidenten bij vrouwen de (ex-)partner de verdachte is, en dat het risico het grootst is bij scheiding of verlating. Volgens VRT NWS leveren zulke cijfers ook materiaal voor preventie.

Bronnen: VRT NWS

Waarom nu

VRT NWS maakte in november 2026 de balans op, 3 jaar nadat de wet in oktober 2023 in werking trad, en stelde vast dat er nog geen jaarrapport is. Tegelijk ligt de enige telling door het middenveld stil wegens het wegvallen van subsidies, waardoor België geen actuele telling meer heeft.

Bronnen: VRT NWS

Hoe het zover kwam

  1. Het Feministisch Platform tegen geweld tegen vrouwen begint een lijst van feminicideslachtoffers bij te houden op basis van nieuwsberichten.

  2. De feminicidewet treedt in werking en verplicht registratie van gegevens en een jaarlijks rapport.

  3. Het nieuwe Wetboek van Strafrecht treedt in werking; het vorige blijft gelden voor lopende zaken.

Bronnen: VRT NWS

Verslaggeving

Nog altijd geen telling

België heeft nog altijd geen officiële cijfers over feminicides, zo meldde VRT NWS in november 2026, 3 jaar nadat een specifieke wet van kracht werd. Volgens VRT NWS geldt de feminicidewet sinds oktober 2023 en moeten politie en justitie sindsdien gegevens bijhouden over feminicides en andere gendergerelateerde dodingen, zodat het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen er elk jaar over kan rapporteren. Zo'n rapport is er tot nu toe niet gekomen. Het instituut hoopt dat het eerste officiële rapport begin volgend jaar klaar is, aldus de openbare omroep.

Verslaggeving

Besluit zit vast in overleg

De vertraging heeft vooral te maken met een ontbrekend Koninklijk Besluit, legde VRT NWS uit. De federale regering moet dat besluit goedkeuren om vast te leggen welke gegevens verzameld worden en door welke diensten. Tegen een eerste ontwerp maakten de Gegevensbeschermingsautoriteit en het Controleorgaan op de Politionele Informatie bezwaar. De betrokken kabinetten van Gelijke Kansen, Justitie en Binnenlandse Zaken werken nu aan een nieuwe tekst. Die moet opnieuw langs beide toezichthouders, daarna langs de Inspectie van Financiën en Begroting en ten slotte langs de Raad van State. De omroep achtte het daarom weinig waarschijnlijk dat het besluit nog voor eind 2026 wordt goedgekeurd.

Kernzin

VRT NWS wijst erop dat feminicide geen apart misdrijf is in het Belgische strafrecht, waardoor context nodig is om gevallen te herkennen, en dat de wet intieme, niet-intieme en indirecte feminicide onderscheidt.

— VRT NWS

Verslaggeving

Waarom tellen moeilijk is

Feminicides tellen is geen eenvoudige opdracht. Zoals VRT NWS aangeeft, bestaat feminicide niet als apart misdrijf in het Belgische strafrecht, waardoor er geen vakje is om aan te kruisen. Dossiers worden geregistreerd als moord, doodslag, geweld of andere categorieën, en pas met context, zoals de band tussen dader en slachtoffer of eerder geweld, blijkt of het om feminicide gaat. De wet maakt bovendien een onderscheid tussen intieme, niet-intieme en indirecte vormen. De registratie gebeurt nu door uiteenlopende diensten bij politie, parketten en rechtbanken. Ook de privacyregels spelen mee: het jaarlijkse rapport zal enkel gepseudonimiseerde gegevens bevatten. Sinds september 2026 bestaan er bovendien 2 wetboeken van strafrecht naast elkaar, want het oude blijft gelden voor lopende zaken, wat vergelijken bemoeilijkt.

Verslaggeving

Vrijwilligers vullen de leemte

Bij gebrek aan officiële cijfers kwam de enige telling van intieme feminicides tot nu toe uit het middenveld. Een feministisch platform van verschillende vrouwenorganisaties begon in 2017 slachtoffers op te lijsten op basis van nieuwsberichten, meldt VRT NWS. De voorbije jaren kwam het zo uit op ongeveer 27 à 28 slachtoffers per jaar, gemiddeld één om de 2 weken. Die lijst ligt nu stil: het platform zette de registratie stop nadat het zijn subsidies verloor, en voor 2026 staan er amper 8 namen op. Nederland is verder. Daar houden officiële statistieken en een femicidemonitor van de Universiteit Leiden de cijfers bij, en die tonen aan dat er om de 8 dagen een vrouw wordt vermoord. Volgens VRT NWS blijkt uit Nederlandse rapporten dat zulke gegevens ook bruikbaar zijn voor preventie.

Verslaggeving

Hoe het verder gaat

Het tijdpad hangt nu af van de adviesronde over het Koninklijk Besluit. Zolang dat niet is goedgekeurd, kan het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen de nodige gegevens niet ontvangen en blijft het eerste rapport dat het begin volgend jaar hoopt te publiceren onzeker. Volgens VRT NWS zoekt het feministische platform intussen andere financieringsbronnen om zijn eigen lijst weer op te pakken.

Het verhaal begrijpen

Wat de belangrijkste spelers doen

Gerapporteerde standpunten, samengevat — geen letterlijke citaten

Federale regering

De kabinetten van Gelijke Kansen, Justitie en Binnenlandse Zaken overleggen over een nieuwe tekst van het KB dat de federale regering moet goedkeuren om te bepalen welke gegevens door wie worden verzameld.

Bronnen: VRT NWS

Feministisch Platform tegen geweld tegen vrouwen

Platform van verschillende vrouwenorganisaties dat sinds 2017 een lijst van feminicideslachtoffers bijhoudt om druk uit te oefenen op de overheid. De registratie ligt stil door het wegvallen van subsidies; het platform zoekt andere financiering.

Bronnen: VRT NWS

Kernbegrippen

Intieme feminicide
Volgens de feminicidewet de opzettelijke doding van een persoon door een partner of een familielid.
Niet-intieme feminicide
Volgens de feminicidewet de opzettelijke doding van een persoon door een derde in een context die verband houdt met het gender van het slachtoffer, zoals seksuele uitbuiting of mensenhandel.
Indirecte feminicide
Volgens de feminicidewet een onopzettelijke doding door gendergerelateerde schadelijke praktijken, of zelfmoord van een slachtoffer als gevolg van (ex-)partnergeweld, intrafamiliaal geweld, genitale verminking of geweld door een derde.
Raad van State
Het hoogste administratieve rechtscollege van België, dat de uitvoerende macht ook juridisch adviseert; het feminicide-KB moet langs de Raad van State voor het kan worden goedgekeurd.

Bronnen: VRT NWS · Wikipedia: Council of State (Belgium) (Achtergrondreferentie)

Mensen, plaatsen en instellingen

  • GegevensbeschermingsautoriteitHad bezwaren bij het eerste ontwerp van het KB.
  • Controleorgaan op de Politionele InformatieHad eveneens bezwaren bij het eerste ontwerp van het KB.
  • Raad van StateLaatste adviesstap voor het nieuwe KB.
  • Feministisch Platform tegen geweld tegen vrouwenMiddenveldplatform achter de enige Belgische lijst van slachtoffers van intieme feminicide, die nu stilligt.
  • Universiteit LeidenHoudt de Femicide Monitor bij over vrouwenmoorden in Nederland.

Bronnen: VRT NWS · Wikipedia: Council of State (Belgium) (Achtergrondreferentie)

Sommige achtergrondelementen zijn weggelaten omdat de automatische controles ze niet in de bronnen konden verifiëren.

Mensen, plaatsen en organisaties in dit verhaal

Archiefbeelden van onderwerpen die in het artikel worden genoemd, geen beelden van de gemelde gebeurtenissen.

Archieffoto van Council of State
Archieffoto: Council of State · Foto: User:Ben2 · Bron: Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
Archieffoto van Leiden University
Archieffoto: Leiden University · Foto: Rudolphous · Bron: Wikimedia Commons · CC BY 3.0
Bronnen en feitelijke toeschrijving (1)
  1. Drie jaar na feminicidewet zijn er nog altijd geen officiële cijfers over moorden op vrouwen | VRT NWS Nieuws — VRT NWS

    Gedateerd bericht van VRT NWS, gebruikt voor de feiten die eraan worden toegeschreven.

    Publicatiedatum van de bron: . Geraadpleegd: .

Onderbouwt

Hoe dit artikel is opgesteld

Revisies en correcties

Geen correcties geregistreerd.

  1. Eerste versie · 1 —

    Eerste publicatie.

Hoe dit artikel is opgesteld

Gepubliceerd na geautomatiseerde controles (bronnen, cijfers, taal, onafhankelijke AI-feitencheck):

Voorbereidingsnotitie van vóór de publicatie

Geschreven door de AI-redactie van Belgium Pulse op basis van de hieronder vermelde, vastgelegde openbare bronnen en gepubliceerd na geautomatiseerde controles van bronnen, cijfers, taal en feiten. Geen eigen verslaggeving ter plaatse; geen menselijke controle vóór publicatie.

Belgium Pulse AI newsroom · Opgesteld:

Huidige revisie: 1

↑ Terug naar artikel

Verken in Atlas

Plaatsen, mensen en organisaties uit dit verhaal, in Ordinis Atlas (Engelstalig).