Heeft de haven van Antwerpen haar belastingrekening jarenlang verlaagd door middel van een controversiële vzw?
De Standaard meldt dat de haven van Antwerpen jarenlang minder belasting betaalde nadat een deel van haar activiteit was ondergebracht in een non-profit vereniging, of vzw een voertuig dat normaal gesproken onder de Belgische rechtspersoonlijke belasting valt in plaats van de 25 procent vennootschapsinkomstbelasting die de EU-statshulpregels van 2017 op Belgische havens hebben opgelegd.
De door de haven betaalde vennootschapsbelasting gaat naar de federale schatkist; de winst die binnen de havenstructuur wordt bewaard, is voor haar twee gemeentelijke aandeelhouders en de Vlaamse havenbelegging ten goede. Als de activiteit is verplaatst naar een vzw om buiten de vennootschapsbelasting te zitten, is het praktische effect een overdracht van de federale begroting die pensioenen, ziekteverzekeringen en schuldendiensten financiert naar lokale en regionale balanzen, zonder een politieke beslissing in dat opzicht. Voor de bredere logistieke sector wordt ook de vraag gesteld of Antwerpen op de fiscale voorwaarden die de Europese Commissie in 2017 heeft opgelegd, met Rotterdam, Hamburg en Le Havre concurreert of op zachte voorwaarden.
De haven van Antwerpen is sinds april 2022 onderdeel van de haven van Antwerpen-Bruges, een publieke rechtsonderneming die eigendom is van de stad Antwerpen en de stad Brugge in het kader van een Vlaams regelgeving is de op één na grootste haven van Europa per tonnage en de anker van de grootste geïntegreerde chemische cluster van het continent. De Belgische havens werden historisch belast onder de rechtspersonenbelasting (rechtmatige entiteit belasting), die geen belasting op de bedrijfswinst aflegt. In juli 2017 heeft de Europese Commissie geoordeeld dat deze vrijstelling onverenigbare staatssteun was en België zijn havens moest onderwerpen aan vennootschapsbelasting (maatschappelijke inkomstenbelasting); het EU-Generaal Hof heeft de klacht van de havenautoriteiten van Antwerpen en Brugge in De Standaard in 2019 afgewezen.
Background
De Belgische havenautoriteiten werkten decennia lang als publieke lichamen buiten het vennootschapsbelastingnet, met het argument dat hun activiteiten eerder openbare-dienstenverplichtingen dan economische waren. Deze afwikkeling werd afgebroken toen de Europese Commissie haar onderzoek naar havenbelasting in verschillende lidstaten opende en in juli 2017 concludeerde dat de Belgische en Franse vrijstellingen onverenigbare staatssteun waren. België introduceerde haar havens in het vennootschapsbelastingstelsel vanaf het inkomstenjaar 2017. De havenautoriteiten van Antwerpen en Brugge hebben de beslissing voor het EU-Generaal Hof aangevochten en verloren in 2019.
Impact
Regional — Antwerpen en Brugge zijn de aandeelhouders van de haven en de directe begunstigden van de behoud en niet belast winst. De Vlaamse regering stelt het kader waarin de haven opereert en heeft de juridische strijd van de havens tegen de vennootschapsbelasting eerder ondersteund.
Opposing perspectives
- De haven van Antwerpen-Bruges en haar gemeentelijke aandeelhouders
De havenautoriteit en de steden Antwerpen en Brugge kunnen tot het EU-Generaal Gerecht op een langdurig standpunt wijzen dat een haven openbare taken uitvoert nautieke veiligheid, opleiding, promotie, milieubeheer die niet commercieel zijn.
- Federale belastingadministratie (FOD Financiën)
De federale schatkist is de partij die verliest als de overschotten die door een commerciële haven worden gegenereerd buiten de vennootschapsbelasting liggen.
- Beampten van de Europese Commissie voor de mededinging en concurrerende havens
Het DG COMP heeft jarenlang gewerkt aan het argument dat fiscale voordelen voor Belgische en Franse havens de concurrentie met Rotterdam, Hamburg en Le Havre hebben verstoord.
- De vakbonden BTB-ABVV en ACV Transcom
De havenverenigingen hebben het publieke karakter van de haven van Antwerpen en de werkgelegenheid die zij onderhoudt, consequent verdedigd en zij zijn voorzichtig tegen alles wat de fiscale status van de havens op EU-niveau zou heropenen.
Sources & evidence
- Bekijk bronDe StandaardPrimair· standaard.beGeraadpleegd 24 July 2026
- Bekijk bronEuropean Commission — State aid decision on Belgian and French port taxation (July 2017)· ec.europa.eu· 27 July 2017Geraadpleegd 24 July 2026· 3286 dagen geleden· Gedateerd
- Bekijk bronCourt of Justice of the European Union — General Court, Havenbedrijf Antwerpen and Maatschappij van de Brugse Zeehaven v· curia.europa.eu· 20 September 2019Geraadpleegd 24 July 2026· 2501 dagen geleden· Gedateerd
- Bekijk bronNational Bank of Belgium — annual report on the economic importance of Belgian ports· nbb.beGeraadpleegd 24 July 2026
