ARCHAEOLOGY · Verslaggeving
Dendermonde bundelt 40 jaar opgravingen om middeleeuws verleden in kaart te brengen
Een synthese van 40 jaar archeologisch werk toont hoe de Oost-Vlaamse stad groeide tussen de 11de en de 16de eeuw, en waarom haar middeleeuwse ambities strandden.
Gepubliceerd: · Inhoud bijgewerkt:
Gebaseerd op: VRT NWS

Opgeslagen artikelen en gevolgde verhalen blijven in deze browser. Geen accountsynchronisatie of meldingen.
In 30 seconden
Een studie die 40 jaar opgravingen bundelt, reconstrueert hoe Dendermonde groeide tussen de 11de en de 16de eeuw, en vult zo deels de leemte op die de in de Eerste Wereldoorlog vernielde stadsarchieven achterlieten.
- De synthesestudie werd uitgevoerd door Erfgoedtank, een samenwerking tussen het Dendermonde City Museum, RAAP Belgium en Monument Vandekerckhove, met financiële steun van de Vlaamse regering.
- Opgravingen op de Grote Markt brachten een hoeve met een ringgracht aan het licht, die in de 11de eeuw dienstdeed als begraafplaats voor de elite en deel uitmaakte van de oudste stadskern.
- Een grote stadsmuur uit de 13de en 14de eeuw rekende op een groei die nooit kwam: vanaf het einde van de 14de eeuw deden oorlogen, pestepidemieën en de neergang van de lakenindustrie de bevolking sterk dalen.
- Een archeologische kaart met alle vondsten moet helpen het archeologisch potentieel van specifieke locaties in te schatten bij toekomstige bouwprojecten en in het erfgoedbeleid.
Bronnen: VRT NWS
Wat het betekent
Wat staat er op het spel
Omdat de stadsarchieven in de Eerste Wereldoorlog verloren gingen, is archeologie een van de belangrijkste manieren om het middeleeuwse Dendermonde te kennen. De kaart geeft onderzoekers, gemeentediensten, beleidsmakers en projectontwikkelaars een instrument om het archeologisch potentieel van locaties in te schatten, wat toekomstige bouwprojecten en het erfgoedbeleid kan sturen. Voor bewoners kunnen oude kelders die de oorlog overleefden sporen van het stadsverleden bevatten.
Bronnen: VRT NWS
Wat volgt
De archeologische kaart moet een rol spelen bij toekomstige bouwprojecten en in het erfgoedbeleid van de stad, en het museum zoekt via zijn project Onderhuis nog naar oude kelders. Het bericht vermeldt geen timing voor het gebruik van de kaart, noch hoeveel locaties ze omvat.
Bronnen: VRT NWS
Wat moet u doen
Bewoners die denken dat hun kelder ouder is dan hun huis, kunnen contact opnemen met het Dendermonde City Museum. Een gespecialiseerd team komt de kelder onderzoeken zonder schade aan te richten, en de kelder hoeft niet volledig leeggemaakt te worden.
Bronnen: VRT NWS
Context
Achtergrond
Volgens VRT NWS is de studie extra belangrijk omdat de stadsarchieven van Dendermonde tijdens de Eerste Wereldoorlog vernield werden, waardoor de bodem onder straten, pleinen en tuinen een cruciale bron over de middeleeuwse stad is. Om die geschiedenis te reconstrueren, moesten de onderzoekers decennia archeologisch werk samenbrengen en combineerden ze opgravingen door vrijwilligers, vooral die van vóór 2002, met de vondsten van professionele archeologen. Het onderzoek steunt ook op het project 'Onderhuis' van het Dendermonde City Museum, dat historische kelders in het centrum onderzoekt: veel huizen werden in de Eerste Wereldoorlog vernield, maar oudere kelders bleven vaak bewaard en werden later hergebruikt.
Bronnen: VRT NWS
Het bredere beeld
Dendermonde is een stad in de Vlaamse provincie Oost-Vlaanderen, gelegen waar de Dender in de Schelde uitmondt, en een administratief, commercieel, onderwijs- en medisch centrum voor de omliggende regio. Volgens VRT NWS kijkt de studie verder dan de vroegere stadsmuren en het landschap en onderzoekt ze ook woningbouw, ambachten, religieuze instellingen en de ruimtelijke indeling en groei van de stad.
Bronnen: VRT NWS · Wikipedia: Dendermonde (Achtergrondreferentie) · Wikipedia: East Flanders (Achtergrondreferentie)
Waarom nu
VRT NWS meldde op 19 november 2026 dat de resultaten van de synthesestudie nu ook publiek beschikbaar zijn via de Immovable Heritage Agency en het Dendermonde City Museum.
Bronnen: VRT NWS
Verslaggeving
Veertig jaar gegevens gebundeld
Onderzoekers hebben 40 jaar archeologische gegevens samengebracht om te reconstrueren hoe de Oost-Vlaamse stad Dendermonde zich tussen de 11de en de 16de eeuw ontwikkelde, meldde VRT NWS op 19 november 2026. De synthesestudie werd uitgevoerd door Erfgoedtank, een vzw waarin het Stadsmuseum Dendermonde, RAAP Belgium en Monument Vandekerckhove samenwerken. Volgens de openbare omroep kreeg het project financiële steun van de Vlaamse overheid en hulp van een lokale archeologische vereniging, en levert het een aantal nieuwe en soms verrassende inzichten op over het verleden van de stad.
Verslaggeving
Verloren archief opgevangen
Het werk is extra belangrijk omdat Dendermonde zijn stadsarchief verloor tijdens de Eerste Wereldoorlog, aldus VRT NWS. De bodem onder de straten, pleinen en tuinen is daardoor een cruciale bron over de middeleeuwse geschiedenis van de stad. De onderzoekers stelden een archeologische kaart op met alle vondsten. Die moet andere onderzoekers, stadsdiensten, beleidsmakers en projectontwikkelaars helpen om het archeologische potentieel van specifieke locaties in te schatten, zodat de resultaten kunnen meespelen bij toekomstige bouwprojecten en in het erfgoedbeleid van de stad.
Verslaggeving
Van burcht tot ambitieuze stad
Een van de vondsten die de omroep beschrijft: bij opgravingen op de Grote Markt kwam een hoeve met een ringgracht aan het licht. In de 11de eeuw deed die dienst als begraafplaats voor de elite en maakte ze deel uit van de oudste stadskern. De archeologen stelden vast dat Dendermonde begon als een strategisch gelegen burcht op de huidige markt, waarna de ene stadsomwalling na de andere werd aangelegd. In de 13de en 14de eeuw liet het stadsbestuur een grote stadsmuur bouwen, in de verwachting dat stad en bevolking sterk zouden groeien. Die groei bleef uit: vanaf het einde van de 14de eeuw deden oorlogen, pestepidemieën en het verval van de lakennijverheid het inwonertal fors dalen, en delen van het gebied binnen de muren bleven lange tijd onbebouwd.
Verslaggeving
Vrijwilligers en professionals
Om die geschiedenis te reconstrueren, moest het team de resultaten van tientallen jaren graafwerk samenbrengen. Volgens VRT NWS combineerden de onderzoekers opgravingen door vrijwilligers, vooral die van vóór 2002, met het werk van professionele archeologen. De studie kijkt ook verder dan de vroegere stadsomwalling en het landschap en behandelt onder meer woningbouw, ambachten, religieuze instellingen en de ruimtelijke inrichting en uitbreiding van de stad.
Verslaggeving
Oproep aan kelderbezitters
Het onderzoek steunt ook op Onderhuis, een project van het Stadsmuseum Dendermonde dat historische kelders in het centrum onderzoekt. Veel huizen werden in de Eerste Wereldoorlog verwoest, maar oudere kelders bleven vaak bewaard en werden later opnieuw gebruikt. Het museum vraagt bewoners die denken dat hun kelder ouder is dan hun huis om contact op te nemen; een gespecialiseerd team komt die dan zonder schade bekijken, en de kelder hoeft niet volledig leeggemaakt te worden. De resultaten van de synthesestudie zijn nu ook publiek beschikbaar via het Agentschap Onroerend Erfgoed en het Stadsmuseum. Hoeveel locaties de kaart precies omvat, werd niet vermeld.
Het verhaal begrijpen
Wat de belangrijkste spelers doen
Gerapporteerde standpunten, samengevat — geen letterlijke citaten
Erfgoedtank
De vzw voerde de synthesestudie uit, bundelde 40 jaar archeologische gegevens en stelde een archeologische kaart op met alle vondsten.
Bronnen: VRT NWS
Dendermonde City Museum
Het museum, partner in Erfgoedtank, voert het kelderproject Onderhuis, wil meer weten over de ouderdom, bouwgeschiedenis en vroegere functies van oude kelders en stelt de resultaten van de studie publiek beschikbaar.
Bronnen: VRT NWS
Vlaamse regering
Volgens VRT NWS gaf de Vlaamse regering financiële steun aan de synthesestudie.
Bronnen: VRT NWS
Kernbegrippen
- Erfgoedtank
- Vzw die een samenwerking is tussen het Dendermonde City Museum, RAAP Belgium en Monument Vandekerckhove; ze voerde de synthesestudie over Dendermonde uit.
- Onderhuis
- Project van het Dendermonde City Museum dat historische kelders in het stadscentrum onderzoekt, waarvan er veel bewaard bleven toen de huizen erboven in de Eerste Wereldoorlog vernield werden.
- Vlaamse regering
- De uitvoerende macht van de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaamse Gewest, geleid door de minister-president en verantwoording verschuldigd aan het Vlaams Parlement.
Bronnen: VRT NWS · Wikipedia: Flemish Government (Achtergrondreferentie)
Mensen, plaatsen en instellingen
- DendermondeOost-Vlaamse stad waarvan de ontwikkeling tussen de 11de en de 16de eeuw door de studie wordt gereconstrueerd.
- Grote MarktGrote marktplein waar opgravingen een hoeve met ringgracht blootlegden en waar de stad begon als burcht.
- RAAP BelgiumPartner in Erfgoedtank, de vzw die de synthesestudie uitvoerde.
- Monument VandekerckhovePartner in Erfgoedtank, de vzw die de synthesestudie uitvoerde.
- Immovable Heritage AgencyAgentschap via hetwelk de resultaten van de studie publiek beschikbaar zijn.
Bronnen: VRT NWS
Sommige achtergrondelementen zijn weggelaten omdat de automatische controles ze niet in de bronnen konden verifiëren.
Bronnen en feitelijke toeschrijving (1)
- 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: news — VRT NWS
Gedateerd bericht van VRT NWS, gebruikt voor de feiten die eraan worden toegeschreven.
Publicatiedatum van de bron: . Geraadpleegd: .
Onderbouwt
Onderzoekers brachten 40 jaar archeologische gegevens samen over de ontwikkeling van Dendermonde tussen de 11de en de 16de eeuw.
VRT NWS: 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: newsHet stadsarchief van Dendermonde werd tijdens de Eerste Wereldoorlog vernield, wat het archeologisch onderzoek extra belangrijk maakt.
VRT NWS: 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: newsDe onderzoekers maakten een archeologische kaart van alle vondsten in Dendermonde om onderzoekers, stadsdiensten, beleidsmakers en projectontwikkelaars te helpen sites te beoordelen, met een rol in toekomstige bouwprojecten en het erfgoedbeleid.
VRT NWS: 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: newsOpgravingen op de Grote Markt brachten een hoeve met een ringgracht aan het licht die in de 11de eeuw dienstdeed als elitaire begraafplaats; de stad begon als een burcht op de huidige markt.
VRT NWS: 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: newsIn de 13de en 14de eeuw liet het stadsbestuur een grote stadsmuur bouwen in afwachting van een sterke groei die nooit kwam; vanaf het einde van de 14de eeuw deden oorlogen, pestepidemieën en het verval van de lakennijverheid de bevolking sterk dalen.
VRT NWS: 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: newsDe studie combineerde opgravingen door vrijwilligers, vooral die van vóór 2002, met de resultaten van professionele archeologen.
VRT NWS: 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: newsHet onderzoek steunt ook op het project Onderhuis van het Stadsmuseum Dendermonde, dat historische kelders onderzoekt en bewoners oproept kelders te melden die ouder zijn dan hun huis.
VRT NWS: 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: newsDe synthesestudie werd uitgevoerd door Erfgoedtank, een samenwerking tussen het Stadsmuseum, RAAP Belgium en Monument Vandekerckhove, met financiële steun van de Vlaamse overheid; de resultaten zijn publiek beschikbaar via het Agentschap Onroerend Erfgoed en het Stadsmuseum.
VRT NWS: 40 years of excavations reveal Dendermonde’s medieval history | VRT NWS: news
Hoe dit artikel is opgesteld
Revisies en correcties
Geen correcties geregistreerd.
- Eerste versie · 1 —
Eerste publicatie.